Hãy tưởng tượng một người đẩy, đấm, cướp, đá và cắn để có được những thứ mình muốn. Bạn sẽ hình dung ra một tên tội phạm bạo lực, hoặc một đứa trẻ 2 tuổi hoàn toàn bình thường.

Richard E. Tremblay, Nhà tâm lý học phát triển

Nhìn cây sửa đất – Thay đổi môi trường và bức tranh lớn để giải quyết từ gốc

Trẻ em không thể là tội phạm từ trong trứng nước, chắc chắn không. Trừ khi : môi trường xung quanh trẻ (nhà, lớp học, chương trình TV mà trẻ xem) đầy rẫy bạo lực và tội phạm. Và trừ khi bố mẹ chính là người cứ nói đi nói lại: con tôi bạo lực, hung dữ, ghê gớm, ác mó, thích đánh người ! Hãy nhắc nhở mình rằng con có hành động như vậy; không đồng nghĩa với việc bản chất con là như vậy, đừng “dán nhãn” cho trẻ vì sẽ sinh ra ám thị, tức là trẻ sẽ dần dần trở thành như vậy thật.

Ngay cả khi, một số bố mẹ khẳng định rằng “chắc chắn ở nhà, ở lớp không ai dạy con như vậy”; mặc dù đã dùng nhiều cách trò chuyện, hướng dẫn, ngăn chặn, kỷ luật… nhưng vẫn không giải quyết được. Giống như con bị sốt, không phải bởi vì thân nhiệt của con bị làm sao, cần phải hạ nhiệt – Sốt/ hành vi bạo lực đó có thể là tín hiệu của cơ thể cho thấy trẻ đang có vấn đề ở một nơi nào khác; và trẻ thể hiện ra bằng việc hành động một cách thiếu kiểm soát : la hét, cắn, đánh, ném, đẩy… Vậy thì, cần phải nhìn thấy bức tranh tổng thể của toàn bộ quá trình nuôi dạy trẻ mới có thể giải quyết vấn đề hành vi này.

Trẻ 2 tuổi sống trong thế giới cảm xúc, phi lý trí

Có những trẻ có thể dùng cách trò chuyện, hướng dẫn, có những trẻ cần một chút kỷ luật (không phải phạt, mà là đưa ra nguyên tắc nhất quán). Có những trẻ cần vài tuần nhưng cũng có những trẻ cần vài tháng, thậm chí cả năm ! Bạn cần phải hiểu con và chấp nhận con mình sẽ rơi vào trường hợp nào, đừng so sánh !

Nhưng về cơ bản, trẻ dưới 2 tuổi sống với thế giới cảm xúc rất nhiều; hành động mang tính bộc phát, thể hiện cảm xúc bên trong, và hầu như là phi logic. Trẻ sẽ hiếm khi hiểu và càng không chấp nhận logic của người lớn; ví dụ như các hình phạt nguyên nhân-hệ quả, hay “Giật đồ chơi của bạn là sai, bây giờ con đang chơi mà bạn giật của con thì con thấy thế nào ? cho nên con bla bla bla “.

Vậy nên, lời khuyên chung là : hình phạt sẽ không có tác dụng tốt về lâu dài, lời giải thích hay nguyên tắc cần phải thật rõ ràng, ngắn gọn, và điều quan trọng nữa là : cách giải quyết nào thì cũng phải mang lại cảm xúc yêu thương hơn là tăng thêm giận dữ, vì chắc chắn là khi trẻ đánh = trẻ giận dữ = bạn giận dữ = trẻ giận dữ hơn = không có kết quả.

Một số ghi nhớ ngắn

1. Trong mọi trường hợp, quan trọng là mọi người được an toàn (không bị thương, chảy máu…); vậy nên hãy phòng trước khi có thể, giữ trẻ lại trước khi trẻ kịp đánh, ném, cắn

2. Nói mà không chỉ trích, dán nhãn, phủ nhận cảm xúc của trẻ. Thay vào đó, nói về cảm xúc và sự việc đã xảy ra (ví dụ : mẹ thấy con đi đến và cắn vào vai bạn; bạn ấy khóc rất to, con thì tức giận và không muốn chơi nữa. Điều này khiến mẹ buồn đấy + cho trẻ thời gian)

3. Giúp trẻ học cách khắc phục hậu quả nếu có (ví dụ như em bị đau cần xoa xoa; đồ chơi bị rơi cần nhặt lên); thay vì quá tập trung vào vấn đề. Đồng thời, gợi ý cho trẻ có cách nào làm khác đi vào lần sau không ?

4. Khen ngợi, khi nhận khi thấy trẻ có một chút tiến bộ nào, dù nhỏ

5. NHỚ điều tiết cảm xúc của chính mình dù là trước mặt trẻ hay trên facebook

Tác giả: Ngô Thùy Vân – Bài đăng trong Nhóm Baby Hub® – Parents Hub (Nuôi dạy trẻ 0-3 tuổi)

Give a Comment